مکانیسم اتّباع در قرآن کریم (برمبنای روش معناشناسی فرهنگی و قومی، و نظریۀ شناختی - اجتماعی آلبرت بندورا)

محمدعلی محسنی

دوره 1، شماره اول ، 1403، صفحه 1-25

چکیده
  اتّباع از واژگان پربسامد قرآن کریم است و با معنای اساسیِ پیروی و دنباله‌روی فیزیکی و جسمی، وارد شبکۀ معنایی خدامحور قرآن شده است. در مکانیسم اتّباع، پیروی‌کنندگان، پیروی‌شوندگان و زمینۀ پیروی، جزء عناصر فعال به ‌شمار می‌رود و عنصر منفعل، سرنوشت انسان است. زمینۀ پیروی، همۀ مفاهیم دینی را شامل می‌شود. والاترین کلمۀ کلیدی در مبحث ...  بیشتر

نگرشی به مفهوم عربیت در قرآن کریم

محمدامین امینی؛ محمد ابونجمی

دوره 1، شماره اول ، 1403، صفحه 26-54

چکیده
  قرآن آخرین کتاب آسمانی است که به زبان عربی بر پیامبری ساکن در شبه جزیرۀ عربستان نازل شد. بعد از محمد، پیغمبر دیگری نیامده و نخواهد آمد و لذا رسالت قرآن تا وجود کرۀ خاکی ادامه‌دار خواهد بود. قرآن در معرفی و توصیف خود چندین بار از واژۀ «عربی» استفاده نموده است. اغلب مفسران اسلامی بر این باورند که توصیف قرآن به عربیت، به‌معنای لغت ...  بیشتر

راهکارهای قرآنی در درمان افسردگی: با تکیه بر داستان یعقوب و مریم

مریم شاعری؛ ایمان کنعانی

دوره 1، شماره اول ، 1403، صفحه 55-80

چکیده
  افسردگی از شایع‌ترین اختلال‌های روانی است که باعث بروز مشکلات اساسی در زندگی بشر شده است. ایجاد آرامش فردی و اجتماعی و حفظ سلامت اعصاب و روان از مهمترین اهداف ادیان، خصوصاً دین مبین اسلام بوده است. بررسی مطالعات پیشین پیرامون مبحث افسردگی در قرآن کریم، بیان‌گر آن است که این مسئلۀ مهم و راهکار درمان قرآنی آن از دید بسیاری از پژوهشگران ...  بیشتر

تحلیل زبان‌شناختی سورۀ نازعات با تکیه بر الگوی ارتباطی رومن یاکوبسن

منصور حمیرانی؛ سید محمدشریف هاشمی

دوره 1، شماره اول ، 1403، صفحه 81-109

چکیده
  زبان‌شناسی جدید به‌ویژه رویکردهای متنی موجود دربارۀ بافت و کارکرد متن، عناصر و مفاهیم نظری برجسته را برای مطالعات متنی نوین قرآن، در دسترس پژوهشگران قرار داده است. یکی از ابزارهای زبانی مهم قرآن، یافتن الگوی ارتباطی براساس نظریۀ یاکوبسن است. این پژوهش بر آن است تا با مطابقت نظریۀ ارتباطی یاکوبسن و با استفاده از روش تحلیلی - ‌توصیفی ...  بیشتر

ناپیوستگی یا پیوستگی آیات قرآن: نظریۀ ریچارد بل

سعید عدالت‌نژاد

دوره 1، شماره اول ، 1403، صفحه 110-137

چکیده
  ریچارد بِل (1876ـ1952م)، اسلام‌شناس اسکاتلندی و استاد دانشگاه ادینبورو، از جمله نادر محققان غیرمسلمانی است که پژوهش‌های خود را از مطالعه‌ای صرفاً تاریخی و دربارۀ قرآن فراتر برد. او تحقیقاتی جامع از جنبه‌های مختلف ادبی، محتوایی و تفسیری دربارۀ قرآن دارد. هرچه دستاوردهای او را مطالعه ‌کنیم، بیشتر تحت تأثیر رنج‌های بسیار و خلاقیت‌های ...  بیشتر

ارکان و شیوه‌های گفت‌وگو و اقناع مخاطبان در قرآن کریم

ابراهیم استائی

دوره 1، شماره اول ، 1403، صفحه 138-161

چکیده
  گفت‌وگو و استدلال در راستای قانع ‌کردن دیگران، رمز موفقیت انسان در زندگی اجتماعی است. قرآن از جانب خدا برای هدایت و گفت‌وگو با انسان‌ها نازل شده است؛ لذا این سؤال مطرح است که میزان شناخت مخاطب، چقدر در شیوۀ گفت‌وگو با او موثر است؟ این مقاله سعی دارد با کشف روش‌های گفت‌وگو در قرآن، به شیوۀ توصیفی - ‌تحلیلی، مخاطبان قرآن را بازشناسی ...  بیشتر

کاربست تسبیح و تحمید و مناجات در تفسیر «کشف الاسرار وعدة الابرار»

ایمان کنعانی؛ الیاس زارعی

دوره 1، شماره اول ، 1403، صفحه 162-189

چکیده
  ابوالفضل رشیدالدین میبدی از مفسران اهل سنت در قرن ششم هجری قمری است. تفسیر وی به نام کشف الاسرار و عدّة الابرار، ازجمله تفاسیر عرفانی یا صوفی به ‌شمار می‌رود که در بین اندیشمندان جهان اسلام کمتر شناخته شده است. میبدی در تفسیرش رویکردهای متنوعی را دنبال نموده است. به‌کارگیری حمد، تسبیح و مناجات با آفریدگار، از ممیزات این تفسیر گران‌سنگ ...  بیشتر

واژگان اضداد در قرآن کریم از اثبات تا رد

سید احمد غریبی؛ ابراهیم زارعی‌فر

دوره 1، شماره اول ، 1403، صفحه 190-213

چکیده
  اضداد یکی از پدیده‌های زبانی است که از دیرباز در زبان عربی مورد توجه لغت‌دانان عرب قرار گرفته است. اما بودن یا نبودن آن در قرآن کریم سبب شد بسیاری از دانشمندان زبان به کندوکاو بیشتری در این زمینه بپردازند، و عده‌ای وجود آن را در قرآن کریم اثبات نمایند و گروه دیگری درصدد انکار آن برآیند. اما اثبات یا انکار این پدیدۀ لغوی به سادگی قابل ...  بیشتر